Kasomi
JT Founder
MAKINIKIA: HEKAYA FUPI YA NOTI YA SHILINGI 100 YA MMASAI ILIYOIBUKA NA KUTOWEKA GHAFLA BIN VUP!
Noti ya shilingi 100 yenye picha ya Mmasai mchungaji ilianza kutolewa rasmi na Benki Kuu ya Tanzania tarehe 14 Juni, 1966, siku ambayo shilingi ya Tanzania ilichukua nafasi ya shilingi ya Afrika Mashariki.
Hii ilikuwa sehemu ya mfululizo wa kwanza wa noti mpya uliojumuisha thamani za shilingi 5, 10, 20 na 100, zote zikitangazwa kwa wakati mmoja.
Katika noti hiyo ya shilingi 100, upande wa nyuma (reverse) ulipewa uchoraji maarufu wa Mmasai aliye katika shughuli za uchungaji, ikiwa ni taswira iliyolenga kuonesha maisha ya jamii ya Kitanzania na utamaduni wa wafugaji.
Huu ulikuwa mwanzo wa utambulisho wa pesa za Tanzania kama alama ya uhuru, utambulisho wa kitaifa na urithi wa tamaduni mbalimbali.
Noti hii ilikuwa sehemu ya mfululizo wa kwanza wa noti huru za Tanzania, zilizotolewa baada ya kuvunjika kwa Bodi ya Sarafu ya Afrika Mashariki (EACB) mwaka 1966.
Uamuzi huo ulipelekea kila nchi mwanachama—Tanzania, Kenya, na Uganda—kuanzisha benki kuu zao, na Tanzania kupitisha Sheria ya Benki Kuu ya mwaka 1965, iliyofanikisha uzinduzi wa BOT tarehe 14 Juni 1966.
Hata hivyo, licha ya ubunifu na uzuri wa noti hiyo ya “Mmasai,” haikudumu sokoni kwa muda mrefu. Serikali, kwa kutaka kuimarisha mshikamano wa kitaifa na kuepuka alama yoyote ya upendeleo wa kikabila, ilions picha ya Mmasai kama ya kikanda au kikabila zaidi.
Na ili kuendeleza maono ya taifa lenye utamaduni mchanganyiko, noti hiyo iliondolewa haraka na kubadilishwa na toleo lenye picha ya wanyamapori—alama isiyoegemea upande wowote wa kikabila.
Hii ndiyo sababu leo hii, noti ya “Mmasai” ni adimu sana na inabaki kuwa kivutio cha kihistoria miongoni mwa wapenzi wa historia na wakusanyaji wa noti.
Noti ya shilingi 100 yenye picha ya Mmasai mchungaji ilianza kutolewa rasmi na Benki Kuu ya Tanzania tarehe 14 Juni, 1966, siku ambayo shilingi ya Tanzania ilichukua nafasi ya shilingi ya Afrika Mashariki.
Hii ilikuwa sehemu ya mfululizo wa kwanza wa noti mpya uliojumuisha thamani za shilingi 5, 10, 20 na 100, zote zikitangazwa kwa wakati mmoja.
Katika noti hiyo ya shilingi 100, upande wa nyuma (reverse) ulipewa uchoraji maarufu wa Mmasai aliye katika shughuli za uchungaji, ikiwa ni taswira iliyolenga kuonesha maisha ya jamii ya Kitanzania na utamaduni wa wafugaji.
Huu ulikuwa mwanzo wa utambulisho wa pesa za Tanzania kama alama ya uhuru, utambulisho wa kitaifa na urithi wa tamaduni mbalimbali.
Noti hii ilikuwa sehemu ya mfululizo wa kwanza wa noti huru za Tanzania, zilizotolewa baada ya kuvunjika kwa Bodi ya Sarafu ya Afrika Mashariki (EACB) mwaka 1966.
Uamuzi huo ulipelekea kila nchi mwanachama—Tanzania, Kenya, na Uganda—kuanzisha benki kuu zao, na Tanzania kupitisha Sheria ya Benki Kuu ya mwaka 1965, iliyofanikisha uzinduzi wa BOT tarehe 14 Juni 1966.
Hata hivyo, licha ya ubunifu na uzuri wa noti hiyo ya “Mmasai,” haikudumu sokoni kwa muda mrefu. Serikali, kwa kutaka kuimarisha mshikamano wa kitaifa na kuepuka alama yoyote ya upendeleo wa kikabila, ilions picha ya Mmasai kama ya kikanda au kikabila zaidi.
Na ili kuendeleza maono ya taifa lenye utamaduni mchanganyiko, noti hiyo iliondolewa haraka na kubadilishwa na toleo lenye picha ya wanyamapori—alama isiyoegemea upande wowote wa kikabila.
Hii ndiyo sababu leo hii, noti ya “Mmasai” ni adimu sana na inabaki kuwa kivutio cha kihistoria miongoni mwa wapenzi wa historia na wakusanyaji wa noti.
