john achila mukumwa
Member
Mwanadamu na tabia ya asili
Tabia ya asili ni nini
Tabia inaweza kuelezewa kama "kitu kinachofanyika mara nyingi, na hivyo, kwa kawaida hufanyika kwa urahisi, kitendo ambacho kinapatikana na kimetokea moja kwa moja".
Sisi sote tuna tabia fulani, iwe nzuri au mbaya. Hata watoto wachanga wanaweza kuja ulimwenguni na tabia ya kunyonya vidole vyao tayari. Hata hivyo, kwa ajili ya Wakristo, maisha yao yote ni ya kubadilishwa kwa upyaji wa mawazo yetu (Warumi 12:2). Hii ina maana ya kubadilisha tabia za zamani (mbaya) kwa mpya (nzuri), ili kumpendeza Bwana.
Kwa mfano, "Yatendeni mambo yote pasipo manung'uniko wala mashindano" (Wafilipi 2:14) inaweza kutaka tabia mpya kwa upande wetu. Tunaweza kuendeleza muundo mpya wa kufikiri, kutoka maovu na kufikiria mema "tukiangusha mawazo na kila kitu kilichoinuka, kijiinuacho juu ya elimu ya Mungu; na tukiteka nyara kila fikira ipate kumtii Kristo" (2Wakorintho 10:5).
Hata Amri ya Mungu "Usiibe" inamaanisha kwamba tunapaswa kuendeleza tabia ya kuwa waaminifu katika vitu vyote. Hii inaweza kuhitaji tabia mpya kwa baadhi yetu. Ni "kuzima" asili yetu ya kale na "kuvaa" asili mpya tunayopewa wakati tulizaliwa kiroho katika familia ya Mungu (Wakolosai 3:9-10).
Hii siyo rahisi kufanya na kwa kweli haiwezekani kwa nguvu zetu wenyewe. Lakini Paulo anatukumbusha, "Nayaweza mambo yote katika yeye anitiaye nguvu" (Wafilipi 4:13).
Kwa wale ambao ni wa Yesu Kristo, kuunda tabia mpya kwa kudhibitiwa na Roho Mtakatifu huwa njia ya uzima. Tabia hizi mpya zinaelezwa na Yesu kama kumpenda. "Yesu akajibu, akamwambia, Mtu akinipenda, atalishika neno langu; na Baba yangu atampenda; nasi tutakuja kwake, na kufanya makao kwake" (Yohana 14:23). Jambo muhimu zaidi, tunaambiwa, "Na chochote unachofanya, fanya yote kwa utukufu wa Mungu ..." (Wakolosai 3:17).
Hali ya maisha yako huchangiwa na silika yako
Umewahi kulaumiwa na mtu kwamba una tabia ambayo haipendi wakati wewe unajiona upo sawa kabisa? Umewahi kumshangaa mtu mwingine kwa tabia yake ambayo pengine unatamani ungekuwa nayo lakini unaona kabisa kwamba huwezi kujifunza au kuiiga na kuifanya kwa ufanisi kama yeye?
Kuna watu wamekuwa wakigombana, kutukanana, kuumizana na hata kuuana na wapenzi au wenza wao kwa sababu hawakujua asili ya tabia zao wenyewe na asili ya tabia za wenza wao.
Kuna watu wamewafukuza waajiriwa wao ambao wangeweza kuwa watu wenye manufaa kwao. Kuna watu wamefukuzwa kazi kwa sababu hawakujua tabia za wakubwa wao kazini au hawakujua tabia zao vema. Kuna watu wengi wameshindwa kuchagua fursa za ndoto zao kwa sababu hawajui vema asili ya tabia zao na fursa zinazoendana na tabia zao.
Changamoto anazopata mwanadamu wa tabia ya asili
1. Mwanadamu wa tabia ya asili hayapokei mambo ya Roho (1Kor 2:14)
2. Mwanadamu wa tabia za asili ni adui kwa Mungu na lazima aondolewe (Wagalatia 6:8)
3. Mtu ambaye hushikilia katika tamaa zake za mwili wa kiasili hubakia katika hali yake ya kuanguka (Matendo 20:20)
4. Watu wa tabia za asili au wenye tamaa za kimwili hawako na Mungu katika ulimwengu (Wagalatia 5:16-18)
5. Kwa sababu ya uvunjaji wake wa sheria, mwanadamu akawa mfu kiroho (Mwanzo 2:17; Warumi 6:12)
6. Wala mwanadamu yeyote wa tabia za asili hawezi kukaa katika uwepo wa Mungu (1Kor 2:14)
7. Na mwanadamu wa asili akaanza kuwa mwenye tamaa za mwili, mpenda anasa, na uovu (Warumi 7:5)
8. Basi mwanadamu wa tabia ya asili hayapokei mambo ya Roho wa Mungu; maana kwake huyo ni upuzi, wala hawezi kuyafahamu, kwa kuwa yatambulikana kwa jinsi ya rohoni (1Kor 2:14)
Kuijua asili yako mwenyewe ni muhimu katika kubadilika kwa tabia.
KWANZA: La muhimu katika kufikia badiliko katika tabia ni kujua asili ya mtu mwenyewe, na hili ni lazima lifanyike kulingana na ufunuo kutoka kwa Mungu. Ni katika neno la Mungu tu ambapo mtu anaweza kujua asili yake mbaya, afahamu katika asili yake mwenyewe sumu mbalimbali za Shetani, atambue kuwa yeye ni mjinga na mpumbavu, na atambue dalili dhaifu na hasi katika asili yake.
Baada ya haya kujulikana kikamilifu, na unaweza kwa hakika kujichukia na kunyima mwili, daima kutekeleza neno la Mungu, na kuwa na mapenzi ya kujiwasilisha kikamilifu kwa Roho Mtakatifu na kwa neno la Mungu, basi utakuwa umeianza njia ya Petro. Bila neema ya Mungu, na bila nuru na mwongozo kutoka kwa Roho Mtakatifu, ingekuwa vigumu kuitembea njia hii, kwa sababu watu hawamiliki ukweli na hawawezi kujisaliti wenyewe.
PILI: Kwa hivyo kama ujuzi wa watu juu yao wenyewe ni wa juujuu sana, watapata kuwa haiwezekani kutatua matatizo, na tabia zao za maisha hazitabadilika kabisa. Ni muhimu kujijua mwenyewe kwa kiwango cha kina kabisa, ambayo inamaanisha kuijua asili yako mwenyewe: ni vipengele vipi ambavyo vimejumuishwa katika asili hiyo, jinsi vitu hivi vilivyoanza, na kule vilipotoka.
Aidha, unaweza kuchukia mambo haya kweli? Je, umeona nafsi yako mwenyewe mbaya na asili yako mbovu? Ikiwa kwa hakika unaweza kuuona ukweli kujihusu mwenyewe, basi utaanza kujichukia mwenyewe kabisa. Wakati unapojichukia mwenyewe kabisa na kisha unatenda neno la Mungu, utakuwa na uwezo wa kunyima mwili na kuwa na nguvu ya kutekeleza ukweli bila shida.
Kwa wale ambao ni wa Yesu Kristo, kutoka katika tabia ya asili na kuunda tabia mpya kwa kudhibitiwa na Roho Mtakatifu, huwa njia ya uzima. Tabia hizi mpya zinaelezwa na Yesu kama kumpenda.
Siyo rahisi kuunda tabia mpya, na kwa kweli haiwezekani kwa nguvu zetu wenyewe.
Lakini Paulo anatukumbusha, "Nayaweza mambo yote katika yeye anitiaye nguvu".
Tabia ya asili ni nini
Tabia inaweza kuelezewa kama "kitu kinachofanyika mara nyingi, na hivyo, kwa kawaida hufanyika kwa urahisi, kitendo ambacho kinapatikana na kimetokea moja kwa moja".
Sisi sote tuna tabia fulani, iwe nzuri au mbaya. Hata watoto wachanga wanaweza kuja ulimwenguni na tabia ya kunyonya vidole vyao tayari. Hata hivyo, kwa ajili ya Wakristo, maisha yao yote ni ya kubadilishwa kwa upyaji wa mawazo yetu (Warumi 12:2). Hii ina maana ya kubadilisha tabia za zamani (mbaya) kwa mpya (nzuri), ili kumpendeza Bwana.
Kwa mfano, "Yatendeni mambo yote pasipo manung'uniko wala mashindano" (Wafilipi 2:14) inaweza kutaka tabia mpya kwa upande wetu. Tunaweza kuendeleza muundo mpya wa kufikiri, kutoka maovu na kufikiria mema "tukiangusha mawazo na kila kitu kilichoinuka, kijiinuacho juu ya elimu ya Mungu; na tukiteka nyara kila fikira ipate kumtii Kristo" (2Wakorintho 10:5).
Hata Amri ya Mungu "Usiibe" inamaanisha kwamba tunapaswa kuendeleza tabia ya kuwa waaminifu katika vitu vyote. Hii inaweza kuhitaji tabia mpya kwa baadhi yetu. Ni "kuzima" asili yetu ya kale na "kuvaa" asili mpya tunayopewa wakati tulizaliwa kiroho katika familia ya Mungu (Wakolosai 3:9-10).
Hii siyo rahisi kufanya na kwa kweli haiwezekani kwa nguvu zetu wenyewe. Lakini Paulo anatukumbusha, "Nayaweza mambo yote katika yeye anitiaye nguvu" (Wafilipi 4:13).
Kwa wale ambao ni wa Yesu Kristo, kuunda tabia mpya kwa kudhibitiwa na Roho Mtakatifu huwa njia ya uzima. Tabia hizi mpya zinaelezwa na Yesu kama kumpenda. "Yesu akajibu, akamwambia, Mtu akinipenda, atalishika neno langu; na Baba yangu atampenda; nasi tutakuja kwake, na kufanya makao kwake" (Yohana 14:23). Jambo muhimu zaidi, tunaambiwa, "Na chochote unachofanya, fanya yote kwa utukufu wa Mungu ..." (Wakolosai 3:17).
Hali ya maisha yako huchangiwa na silika yako
Umewahi kulaumiwa na mtu kwamba una tabia ambayo haipendi wakati wewe unajiona upo sawa kabisa? Umewahi kumshangaa mtu mwingine kwa tabia yake ambayo pengine unatamani ungekuwa nayo lakini unaona kabisa kwamba huwezi kujifunza au kuiiga na kuifanya kwa ufanisi kama yeye?
Kuna watu wamekuwa wakigombana, kutukanana, kuumizana na hata kuuana na wapenzi au wenza wao kwa sababu hawakujua asili ya tabia zao wenyewe na asili ya tabia za wenza wao.
Kuna watu wamewafukuza waajiriwa wao ambao wangeweza kuwa watu wenye manufaa kwao. Kuna watu wamefukuzwa kazi kwa sababu hawakujua tabia za wakubwa wao kazini au hawakujua tabia zao vema. Kuna watu wengi wameshindwa kuchagua fursa za ndoto zao kwa sababu hawajui vema asili ya tabia zao na fursa zinazoendana na tabia zao.
Changamoto anazopata mwanadamu wa tabia ya asili
1. Mwanadamu wa tabia ya asili hayapokei mambo ya Roho (1Kor 2:14)
2. Mwanadamu wa tabia za asili ni adui kwa Mungu na lazima aondolewe (Wagalatia 6:8)
3. Mtu ambaye hushikilia katika tamaa zake za mwili wa kiasili hubakia katika hali yake ya kuanguka (Matendo 20:20)
4. Watu wa tabia za asili au wenye tamaa za kimwili hawako na Mungu katika ulimwengu (Wagalatia 5:16-18)
5. Kwa sababu ya uvunjaji wake wa sheria, mwanadamu akawa mfu kiroho (Mwanzo 2:17; Warumi 6:12)
6. Wala mwanadamu yeyote wa tabia za asili hawezi kukaa katika uwepo wa Mungu (1Kor 2:14)
7. Na mwanadamu wa asili akaanza kuwa mwenye tamaa za mwili, mpenda anasa, na uovu (Warumi 7:5)
8. Basi mwanadamu wa tabia ya asili hayapokei mambo ya Roho wa Mungu; maana kwake huyo ni upuzi, wala hawezi kuyafahamu, kwa kuwa yatambulikana kwa jinsi ya rohoni (1Kor 2:14)
Kuijua asili yako mwenyewe ni muhimu katika kubadilika kwa tabia.
KWANZA: La muhimu katika kufikia badiliko katika tabia ni kujua asili ya mtu mwenyewe, na hili ni lazima lifanyike kulingana na ufunuo kutoka kwa Mungu. Ni katika neno la Mungu tu ambapo mtu anaweza kujua asili yake mbaya, afahamu katika asili yake mwenyewe sumu mbalimbali za Shetani, atambue kuwa yeye ni mjinga na mpumbavu, na atambue dalili dhaifu na hasi katika asili yake.
Baada ya haya kujulikana kikamilifu, na unaweza kwa hakika kujichukia na kunyima mwili, daima kutekeleza neno la Mungu, na kuwa na mapenzi ya kujiwasilisha kikamilifu kwa Roho Mtakatifu na kwa neno la Mungu, basi utakuwa umeianza njia ya Petro. Bila neema ya Mungu, na bila nuru na mwongozo kutoka kwa Roho Mtakatifu, ingekuwa vigumu kuitembea njia hii, kwa sababu watu hawamiliki ukweli na hawawezi kujisaliti wenyewe.
PILI: Kwa hivyo kama ujuzi wa watu juu yao wenyewe ni wa juujuu sana, watapata kuwa haiwezekani kutatua matatizo, na tabia zao za maisha hazitabadilika kabisa. Ni muhimu kujijua mwenyewe kwa kiwango cha kina kabisa, ambayo inamaanisha kuijua asili yako mwenyewe: ni vipengele vipi ambavyo vimejumuishwa katika asili hiyo, jinsi vitu hivi vilivyoanza, na kule vilipotoka.
Aidha, unaweza kuchukia mambo haya kweli? Je, umeona nafsi yako mwenyewe mbaya na asili yako mbovu? Ikiwa kwa hakika unaweza kuuona ukweli kujihusu mwenyewe, basi utaanza kujichukia mwenyewe kabisa. Wakati unapojichukia mwenyewe kabisa na kisha unatenda neno la Mungu, utakuwa na uwezo wa kunyima mwili na kuwa na nguvu ya kutekeleza ukweli bila shida.
Kwa wale ambao ni wa Yesu Kristo, kutoka katika tabia ya asili na kuunda tabia mpya kwa kudhibitiwa na Roho Mtakatifu, huwa njia ya uzima. Tabia hizi mpya zinaelezwa na Yesu kama kumpenda.
Siyo rahisi kuunda tabia mpya, na kwa kweli haiwezekani kwa nguvu zetu wenyewe.
Lakini Paulo anatukumbusha, "Nayaweza mambo yote katika yeye anitiaye nguvu".
