Kasomi
JT Founder
Serikali haiwezi tu kuchapisha hela nyingi ili kila mtu awe nazo kwa sababu kufanya hivyo husababisha matatizo makubwa ya kiuchumi, hasa mfumuko wa bei (inflation).
Hebu tueleze kwa lugha rahisi:
1. Hela nyingi bila uzalishaji = Bei kupanda
Hela ni kama tiketi ya kununua bidhaa.
Kama serikali ikichapisha hela nyingi lakini bidhaa na huduma hazijaongezeka, watu watakuwa na hela nyingi wakigombea bidhaa chache.
Matokeo yake:
Wauzaji hupandisha bei
Thamani ya hela hushuka
Mfano:
Leo mkate ni 1,000/=
Kesho serikali ichapishe hela nyingi → kila mtu ana mamilioni
Mkate utapanda hadi 50,000, 100,000 au zaidi kwa sababu wauzaji wanajua watu wana pesa.
2. Hela inapoteza thamani (Purchasing Power)
Ukichapisha pesa nyingi:
Mshahara wako utaonekana mkubwa kwa namba lakini haununui kitu
Akiba za watu zinakuwa hazina maana
Ndiyo kilichotokea Zimbabwe na Venezuela walichapisha hela kupita kiasi:
Watu walikuwa na mabilioni lakini hawawezi kununua hata chakula kidogo
Bei zinabadilika kila siku
3. Uchumi unahitaji kazi na uzalishaji, si karatasi
Utajiri wa nchi hautokani na pesa tu bali:
bidhaa zinazozalishwa
huduma
viwanda
biashara
ajira
Pesa ni chombo tu cha kubadilishana thamani ya vitu hivyo (Medium of exchange).
4. Serikali ikichapisha pesa nyingi sana:
Mfumuko wa bei hupanda sana (hyperinflation)
Wawekezaji hukimbia
Nchi hupoteza imani kimataifa
Uchumi huporomoka
Umaskini huongezeka badala ya kupungua
Hitimisho Rahisi
Serikali haipaswi kuongeza pesa bila kuongeza uzalishaji wa uchumi.
Suluhisho la kufanya watu wawe na maisha bora si kuchapisha hela, bali:
kuongeza ajira
kukuza viwanda
kusaidia biashara
kuongeza uzalishaji wa ndani
Hapo pesa inakuwa na thamani halisi.
Hebu tueleze kwa lugha rahisi:
1. Hela nyingi bila uzalishaji = Bei kupanda
Hela ni kama tiketi ya kununua bidhaa.
Kama serikali ikichapisha hela nyingi lakini bidhaa na huduma hazijaongezeka, watu watakuwa na hela nyingi wakigombea bidhaa chache.
Matokeo yake:
Wauzaji hupandisha bei
Thamani ya hela hushuka
Mfano:
Leo mkate ni 1,000/=
Kesho serikali ichapishe hela nyingi → kila mtu ana mamilioni
Mkate utapanda hadi 50,000, 100,000 au zaidi kwa sababu wauzaji wanajua watu wana pesa.
2. Hela inapoteza thamani (Purchasing Power)
Ukichapisha pesa nyingi:
Mshahara wako utaonekana mkubwa kwa namba lakini haununui kitu
Akiba za watu zinakuwa hazina maana
Ndiyo kilichotokea Zimbabwe na Venezuela walichapisha hela kupita kiasi:
Watu walikuwa na mabilioni lakini hawawezi kununua hata chakula kidogo
Bei zinabadilika kila siku
3. Uchumi unahitaji kazi na uzalishaji, si karatasi
Utajiri wa nchi hautokani na pesa tu bali:
bidhaa zinazozalishwa
huduma
viwanda
biashara
ajira
Pesa ni chombo tu cha kubadilishana thamani ya vitu hivyo (Medium of exchange).
4. Serikali ikichapisha pesa nyingi sana:
Mfumuko wa bei hupanda sana (hyperinflation)
Wawekezaji hukimbia
Nchi hupoteza imani kimataifa
Uchumi huporomoka
Umaskini huongezeka badala ya kupungua
Hitimisho Rahisi
Serikali haipaswi kuongeza pesa bila kuongeza uzalishaji wa uchumi.
Suluhisho la kufanya watu wawe na maisha bora si kuchapisha hela, bali:
kuongeza ajira
kukuza viwanda
kusaidia biashara
kuongeza uzalishaji wa ndani
Hapo pesa inakuwa na thamani halisi.
